De vierde Doctor: Tom Baker (1934- )

De vierde Doctor is nog steeds mijn favoriet, de held uit mijn jeugd. Gespeeld door Tom Baker van 1974 tot en met 1981. Zeven seizoenen lang wist Tom Baker Engeland en de rest van de wereld te boeien met zijn optreden als de Doctor. De vierde Doctor was intelligenter, donkerder en machtiger dan zijn voorgangers. Gewapend met zijn hoed, sonic screwdriver en een das van ca. 4 meter, trad hij zijn vijanden tegemoet. Meer dan eens deed hij zich voor als een sukkel, om daarna meester te worden van de situatie.

'I didnt know how I was going to do Doctor Who. I had no idea at all - not until the very first rehearsal, and even then I didn't know.... I just did it. I just played the script and something evolved and the audience liked the way I did it, obviously, so we kept it like that. But sometimes it was funny and sometimes not so funny and sometimes it was thrilling. It was just an accident, really.'

Interview door Dave Dean in 1982. Gepubliceerd in 'Private Who' uitgave 3.

Deze Doctor kwam vooral in de problemen door zijn nieuwsgierigheid en zijn drang om mysteries op te lossen. Vele malen werd hij gevangen gezet. Wat opvalt aan de vierde doctor is dat hij heel doortastend optrad. Daarmee won hij ook vaak het vertrouwen van de personen die hij hielp. Een bekende uitspraak was "Would you like a Jelly Baby?" waarbij hij royaal een zak met die Jelly Babies (een soort wine gums, op het ogenblik in verschillende Kruidvat winkels in Nederland verkrijgbaar) aanreikte. Het lijkt alsof de vierde Doctor altijd wist wat er aan de hand was, misschien niet direct, maar wel al heel snel. Aan de andere kant was hij ook een soort vaderfiguur voor zijn reisgezellen.

Deze Doctor had het niet zo op geweld. Maar indien noodzakelijk, maakte hij er gebruik van. Dit neemt niet weg dat Doctor Who als serie meer geweld tentoonstelde. Naast het geweld werd ook het horror effect vergroot. Deze twee elementen leidde tot protesten van onder andere de National Viewers 'and Listeners' Society onder leiding van Mary Whitehouse. Hoewel deze elementen aanwezig waren is er nooit een moment geweest waarbij de makers echt over de schreef zijn gegaan. Eerlijk is eerlijk het droeg wel bij tot de populariteit van de serie.

Tijdens de Tom Baker era, die overigens van 1974 tot en met 1981 liep, werd ook een nieuwe companion geïntroduceerd: K-9. Wie K-9 slechts omschrijft als een robothond zou hem ernstig tekort doen. K-9 was een rijdende supercomputer, die meer dan eens de Doctor en zijn companion(s) uit benarde situaties wist te bevrijden. Naast zijn rekencapaciteit had hij ook nog de beschikking over een krachtige laser. In deze periode zijn ook veel dingen verklaard. Onder andere het ontstaan van de Daleks, waarbij een nieuwe en machtige vijand op het toneel verschijnt, de creator van de Daleks: Davros. Daarnaast krijgen we ook inzicht in het leven op Gallifrey en waarom de Doctor een aversie heeft ontwikkeld tegen de levensstijl en instelling van de Time Lords.

Ook Tom Baker heeft Doctor Who min of meer onvrijwillig verlaten. De toenmalige producer John Nathan-Turner had andere ideeën en andere plannen met Doctor Who. En in de tijd van één seizoen had hij bijna de volledige cast vervangen. Deze plannen konden geen doorgang vinden doordat in de loop van de tijd Baker té veel invloed had op de rol en het script.

'There was a kind of slight fatigue. And also I was becoming neurotically proprietorial about it... the signs were that it was entirely mine, so in other words it was really time to go, because that meant that I couldn't be influenced. And when you can't be influenced, then it's time to go to another village, isn't it really, another pub from wherever you are. Because once you're cut off from the influences, there'll be no growth in any direction, however slight it may be. You're not going to have a jolly time.'

Tom Baker tijdens een persconferentie ter promotie van de video release van Shada, 11 mei 1992

Doctor Who in Nederland

Op maandagavond 28 juli 1975 om 19:05 Nederlandse tijd ging Doctor Who in première bij de TROS op Nederland 2. De eerste aflevering was tevens de eerste aflevering van Tom Baker, Robot. In Nederland werd de aflevering “De Robot” genoemd.  In totaal zijn 36 afleveringen uitgezonden, bijna geheel seizoen 12 en 13. De uitzenddagen zijn in de episodegids zijn de samen met de tijden van de afleveringen vastgelegd. Men begon net als in Engeland met de afleveringen wekelijks uit te zenden, maar vanaf deel 3 van De Wraak van de Cybermaten (Revenge of the Cybermen) heeft men een tweewekelijks uitzendschema aangehouden. Wat ook vreemd is, is dat The Sontaran Experiment vóór The Ark in Space is uitgezonden. De kijkcijfers heb ik echter niet kunnen achterhalen. Dat heeft te maken met het feit dat dit, in tegenstelling tot tegenwoordig, door de omroep zelf werd bijgehouden. Informeren bij de TROS leverde voor wat betreft de Tom Baker periode niets op.

Een kink in de kabel.

Na het uitzenden van de seizoensluiter van seizoen 13 kwam er ook een voorlopig eind aan Doctor Who in Nederland. Dit stoppen gebeurde na klachten van ouders en leraren, dat de serie te eng zou zijn en kinderen nachtmerries zou bezorgen. Zelf zodanig dat TROS Aktua in zijn uitzending van 19 april 1976 aandacht besteed aan dit fenomeen. In de Veronica gids van 8 mei 1976 zegt Tom Baker in een interview er het volgende over:

'Die klachten komen ongetwijfeld van volwassenen. Kinderen zul je daar nooit over horen. Die vinden het schitterend. Kinderen vinden mij als Dr. Who een idool. Ze behandelen me als een vriend. Ik heb nog nooit iemand ontmoet die bang was voor Dr. Who. Ze praten met me aslof ze me hun hele leven al kennen. De Doktor (zo staat het er letterlijk red.) is een beminnelijk figuur die nooit zijn vuisten gebruikt, die nooit schopt of schiet. En hij zou zeker geen kind angst aanjagen.'

Het mag duidelijk zijn dat Tom Baker het hier over de de Doctor als persoon heeft en niet over de impact van de serie in het algemeen. Bekijk deze woorden in het licht van de Hinchcliffe/Holmes periode, waar het weldegelijk de bedoeling was om kinderen angst aan te jagen. De uitdrukking “Hiding behind the sofa” is hier een bewijs van. Persoonlijk denk ik niet dat het probleem zozeer lag in het feit dat de serie op sommige momenten eng was, maar dat zeker de Nederlandse kinderen dit gewoon niet gewend waren. In Engeland was Doctor Who al een instituut voordat Tom Baker aantrad en een aantal Pertwee afleveringen zijn zeker eng te noemen.

Toch blijven we met een aantal vragen zitten, waarvan ik denk dat ze voorlopig niet beantwoord zullen worden: Waarom zijn nu precies deze delen uitgezonden en de rest van de seizoenen niet? Hoe groot was het succes van Doctor Who in Nederland nu eigenlijk?

Voor het antwoord op de eerste vraag moeten we bij de persoon zijn die de serie toen heeft ingekocht. En voor het antwoord op de tweede vraag zouden de kijkcijfers van pas komen.

Twaalfde Seizoen

Dertiende Seizoen

Veertiende Seizoen

Vijftiende Seizoen

Zestiende Seizoen

Zeventiende Seizoen

Achttiende Seizoen

TOP

Links