Home Dalek project Dome Shoulders Skirt
De Dalek Dome
Naast hemi's is de Dome ook een arbeidsintensieve klus. Omdat dit ook één van de moeilijkste gedeeltes is, ben ik daarmee begonnen ná de hemis. Eerst een mooie gladde plaat, daarin een stalen holle buis, waar vervolgens een draadeind in kan waarmee ik straks de vormer kan laten roteren.
Opvullen met schuimplastic. Dit omdat je anders nogal wat muurpleister moet gebruiken. De hele plug is ook iets lichter daardoor. Dit vergemakkelijkt ook het verwijderen van de plug nadat de mak is gemaakt.
Grondplaat met polystyreen ringen.
De vormer heb ik uit triplex gemaakt, 12mm dik. Triplex is voor dit het beste materiaal, omdat het geen vocht opneemt. Je kun dit helemaal uittekenen op het hout en ingewikkeld doen, maar op de bovengenoemde "project dalek" site hebben ze een model op papier. Even uitprinten, knippen en plakken op het hout en even met de decoupeerzaag de vorm eruit zagen. Daar kwam ik dus later achter. Als je goed kijkt is de bolling niet helemaal correct. Dat werk ik later met schuren weg!
Grondplaat met polystyreen ringen en triplex vormer.
Als modelleermateriaal heb ik Rotband genomen. Zakje van 25 kilo, kost iets van 10 euro, terwijl 10 kilo 9,95 is!! Sommigen gebruiken klei, maar dat heeft als nadeel dat het té veel krimpt als het droogt. Het is wel een arbeidsintensieve klus en je moet het materiaal in meerdere lagen opbrengen. En regelmatig de vormer langs het materiaal halen. Je zult zien dat op een gegeven moment overtollig materiaal weggehaald wordt en dat de bolvorm van de dome langzaam verschijnt.
Ik had inmiddels al een hele plug gemaakt, maar vanwege plaatsgebrek had deze aan het begin van de winter buiten gestaan. Niet zo een goed idee. De aangebrachte verf is gaan bladderen door het vocht en door het vriezen. De plug kon niet meer gerepareerd worden. De onderstaande foto's zijn dus van de nieuwe plug. Een tweede verandering daarin is dat ik een vormervoorbeeld heb gedownload en daar mijn vormer van heb gemaakt. Het ronde gedeelte heb ik nu met een figuurzaag uitgezaagd hetgeen een veel betere vorm gaf. Dit laatste scheelde veel werk omdat ik achteraf de plug niet hoefde te corrigeren.
Laag voor laag opbouwen met rotband of een ander pleistermateriaal.
Na voldoende pleisterlagen heb ik de plug glad afgewerkt met modeleergips. Hoewel dit een mooi glad effect geeft moet men wel primer gebruiken zodat de verf goed hecht.
De met gips afgewerkte plug.
Na de gipslaag moet de plug strak afgesloten worden. De Britse bouwers gebruiken "Pond seal" maar dit is niet direct in Nederland voorhanden. Via internet wel, maar het is nogal prijzig. Deze laag heeft als doel de plug goed af te sluiten en een hard en glad oppervlak te maken. Zelf heb ik gekozen voor polyurethaan versterkte betonverf (te koop bij Gamma en Praxis). Let wel op dat alle verfen op alkyd basis zijn en niet op waterbasis.
Zeker 4 lagen betonverf voor een waterdichte afdichting.
Nu wordt de plug in de grondverf gezet. Kleine gaatjes en deukjes kunnen nu met plamuur weggewerkt worden. Ik heb een stuk of 5 grondlagen gebruikt. Veel schuren en plamuren tussendoor.
Grondverf en plamuur, veel schuren, grondverf plamuur, etc.
Na de grondlaag heb ik spuitverf gebruikt. Wederom op alkydbasis en niet de autoverf die een akrylbasis heeft. Voordeel van het spuiten is een zeer gladde laag zonder kwast of roller afdrukken. Ik heb wel enkele lagen aangebracht.
Spuitverf voor een gladde afwerking.
Nu de plug klaar was kon ik beginnen met de mal te maken. Voor de mal zijn er verschillende mogelijkheden. Een mal van gips, siliconen, latex en glasvezel (glas re-inforced polyester of GRP). Gips heeft als nadeel dat het vrij zwak is en dat de mal eenmalig is. Siliconen is vreselijk duur, maar zou wel ideaal zijn voor een dergelijke mal. Latex is al wel goedkoper. Ik had al materiaal gekocht voor glasvezel versterkt polyester, dus ik heb de mal daarvan gemaakt. Dit materiaal kun je ook duur kopen in kleine potjes bij de doehetzelfzaken, maar hieronder heb ik 2 internetwinkels met redelijke prijzen en verzendkosten:
De laatste is iets duurder, maar heeft een heel groot assortiment. Beide leveren snel en tegen redelijke verzendkosten. Vergis je niet in de hoeveelheden. Die noem ik zometeen. Je hebt het volgende absoluut nodig:
Gelcoat
Polyester hars
Harder voor hars en gelcoat.
Glasmatten
Loswas
PVA (polyvinyl alcohol)
Aceton
Kwasten, kunstofbekers, injectiespuit, roerstaafjes en een ontluchtingsroller.
Maatbeker of weegschaal
Veel geduld en veel latex handschoenen!
Bovenstaande foto laat mijn assortiment aan materialen zien.
Na het verfen van de plug, worden er ca. 10 lagen loswas aangebracht. Op de was komt dan nog een laag PVA. PVA wordt ongeveer 10% verdund met spiritus. Dit mengsel brengt men aan met een fijne spons. Net zolang blijven sponsen zodat een egale laag ontstaat. De was en de PVA hebben als doel de polyester mal los te krijgen van de plug. Laat ik zeggen dat ik blij was dat ik de PVA gebruikt had. Doet men dit niet, dan is het een groete ellende en krijgt men de plug nooit onbeschadigd uit de mal!!
Voor het glasvezel laminaat wordt eerst gelcoat aangebracht. Dit vormt een mooie gladde toplaag voor de mal. De gelcoat moet dik worden aangebracht zeker 2 tot 3mm. Het verbruik is ca. 200gr gelcoat voor 1 laag van 2mm dik. Achteraf had ik beter 2 lagen kunnen gebruiken. De gelcoat mag in principe niet helemaal uitharden. Voordat je met lamineren begint moet de laag iets of wat plakkerig zijn. De foto hieronder toont de plug met een laag gelcoat. Ik heb er zelf voor gekozen om de minimale hoeveelheid harder te gebruiken. De laag hardt toch volledig uit, het duurt alleen langer.
De plug met een laag gelcoat.
Nadat de gelcoat voldoende gehard is, kunnen we beginnen met lamineren. Wees niet te zuinig met de hoeveelheid hars. De hoeveelheid is ook afhankelijk van de gebruikte glasvezelmat. Voor de eerste laag heb ik 225gr/m2 glasmat gebruikt en 300gr polyester hars. Voor de volgende lagen heb ik 450gr/m2 glasmat gebruikt. Dit is sterker, maar de hoeveelheid hars moet dan wel rond de 500gr liggen. Het aanbrengen is simpel: breng een laag polyesterhars aan en scheur stukken glasmat en breng die aan. Over de aangebrachte glasmat polyesterhars aanbrengen en met een deppende kwastbeweging de hars goed in de glasmat laten dringen. Niet te ruw, want anders druk je glasvezels door de gelcoat laag heen. Zorg in deze fase dat er geen luchtbellen in het laminaat zitten. Die kun tot op zekere hoogte weggedrukt worden met de ontluchtingsroller. Maak na iedere laag alles goed schoon met aceton of gebruik wegwepkwasten en bekers.
De plug met 3 lagen glasvezellaminaat.
Nu lomt het meest spannende moment; krijgen we de plug uit de mal.......... Bij hele goede pluggen plopt de mal los van de plug als er enkele wigjes geplaatst worden. Mijn plug kwam in zijn geheel los van de ondergrond. Vervolgens ben ik ca. 6 uurtjes bezig geweest om de plug uit de mal te bikken. Dat moet voorzichtig gebeuren om beschadiging te voorkomen. Er bleef uiteindelijk een dun laagje verf achter. Gelukkig had ik PVA gebruikt. Dit lost met warm water op. Dus warm water er in gieten, laten weken en dan voorzichtig de verflaag lospeuteren.
De mal met de plug er nog in.
De bodemplaat.
De plug met pleister, gips en verf nog in de mal. Het polystyreenschuim is al weggehaald.
Twee emmers met resten............
De binnenkant van de mal.
De mal is er tenslotte, met hier en daar een miniscule beschadiging goed uitgekomen. Ter afwerking wordt de dome gespoelt met warm water. Dit wordt gedaan om de eventuele PVA resten te verwijderen. Dit materiaal lost namelijk in lauw water op. Tevens is nu alle vuil verwijderd. Hierna heb ik de dome gepolijst met commandant en een polijstdoek op de boormachine. De mal moet namelijk zo glad mogelijk te zijn.
De bovenkant van de mal.
Nu de mal klaar is, kunnen we beginnen met het maken van de eigenlijke dome. Alvorens we met polyester aan de gang kunnen worden er 10 lagen loswas aangebracht en daarna 2 lagen PVA. Dit is allemaal om straks de dome goed te kunnen lossen van de mal. Het niet loskomen van de dome uit de mal was een van mijn grootste nachtmerries.
Vervolgens breng ik 2 lagen gelcoat aan. Ook hier weer 2 lagen, want bij de mal kun je door de gelcoat laag heenkijken. Op zich is dit niet erg, maar er volgens straks nogal wat schuurbewerkingen en dan is een dikkere laag toch wel handig. De tweede laag wordt opgebracht als de eerste laag nog plakkerig is (Gelcoat hard zeer langzaam uit aan de lucht). De plakkerigheid is goed als het aanvoelt als plakband en er geen gelcoat op de vinger achterblijft. Komt de tweede coating te vroeg, dan kan het zijn dat de eerste laag "losgetrokken" wordt, wacht je te lang dan kan het zijn dat de tweede laag slecht hecht.
Als de tweede laag ook weer plakkerig is, kan er begonnen worden met lamineren. Feitelijk is dit dezelfde procedure als bij het maken van de mal. Nu heb ik echter aanzienlijk meer polyester (400gr) gebruikt in combinatie met glasvezelmatten van 225gr/m2 . Mijn weegschaaltje liet het echter afweten midden tussen het lamineren door en ben ik overgegaan op een maatbeker. De harder wordt dan in ml afgemeten met een injectiespuit. Om het wat sneller te laten uitharden heb ik iets meer harder gebruikt, maar dan moet je heel snel de glasvezel aanbrengen anders hard de hars in de beker uit. Bij de laatste 2 lagen begon de hars al een soort gel te worden terwijl ik 3/4 van de polyester aangebracht had. De polyester krijg je dan niet meer mooi op de kwast. Tussen de lagen heb ik steeds gewacht tot de hars ook plakkerig aanvoelde. Het geheel heb ik ca. 48 uur uit laten harden.
De de dome zoals die in de mal gemaakt is.
Nu is het grote moment aangebroken waarop ik de dome uit mal probeer te halen. Op de rand kwam het materiaal vrij gemakkelijk los, maar de rest leek vast te zitten. Om de zaak niet te beschadigen ben ik wel voorzichtig te werk gegaan en eerst wat houten wigjes gemaakt. Dit werkte niet echt zoals ik verwachte. Iedere keer als je een nieuw wigje er in duwde viel de andere er uit. Tenslotte heb ik eerst de hele rand losgemaakt met een plamuurmes en heb ik vervolgens 1 wigje met veel krijgt tussen de dome en de mal gedrukt. Uiteindelijk de verlossen de plop en de dome kwam er perfect uit.
De dome uit de mal.
De vorm is perfect, maar het opprvlak niet helemaal. Er zitten hier en daar wat luchtbelletjes in, maar niets om me zorgen over te maken. Uiteindelijk moet de dome toch geschuurd en geplamuurd worden aleer hij geverfd kan worden. Maar zover is het nog niet. Eerst van de rand afwerken. Dit heb ik in drie delen gedaan.
Nogmaals de dome.
De dome in meer detail.
De dome na de eerste bewerking om de rand weg te krijgen.